Prowadzenie własnej działalności to nie tylko sukcesy i rozwój, ale także ryzyko – zmieniające się realia rynkowe, kryzysy branżowe, zaległości kontrahentów, inflacja, wzrost kosztów. Wielu przedsiębiorców prędzej czy później staje przed pytaniem: czy da się uratować firmę, czy trzeba ją zamknąć?
W takich sytuacjach pojawiają się dwie najważniejsze instytucje prawa gospodarczego: restrukturyzacja i upadłość. Choć obie dotyczą problemów z wypłacalnością, różnią się celem, skutkami i możliwymi konsekwencjami.
Ten artykuł otwiera cykl, w którym omówię oba postępowania – najpierw porównawczo, potem szczegółowo, a na koniec pokażę, jak podejść do wyboru właściwej ścieżki.
1. Cel: ratowanie czy likwidacja?
Zasadnicza różnica między restrukturyzacją a upadłością leży w ich celu:
Restrukturyzacja ma na celu uratowanie firmy poprzez zawarcie układu z wierzycielami, często przy jednoczesnej reorganizacji działalności. Chodzi o to, by dać przedsiębiorstwu „drugie życie” – uchronić je przed upadłością i umożliwić spłatę zadłużenia w bardziej realny sposób.
Upadłość to proces likwidacji majątku przedsiębiorcy w celu zaspokojenia wierzycieli. Jest to ścieżka zamknięcia działalności w sytuacji, gdy nie ma już szans na jej uratowanie.
2. Kiedy można złożyć wniosek?
Restrukturyzacja jest dostępna zarówno dla przedsiębiorców niewypłacalnych, jak i tych zagrożonych niewypłacalnością – czyli takich, u których pogarsza się płynność finansowa, ale nie doszło jeszcze do faktycznego paraliżu płatniczego.
Upadłość to opcja tylko dla firm, które są niewypłacalne w rozumieniu prawa – nie regulują wymagalnych zobowiązań pieniężnych przez co najmniej 3 miesiące lub ich zobowiązania przekraczają wartość majątku przez okres przekraczający 24 miesiące.
3. Czy firma może dalej działać?
To jedno z najważniejszych pytań, jakie zadają przedsiębiorcy:
W restrukturyzacji firma może nadal prowadzić działalność – często z ograniczeniami, pod nadzorem nadzorcy lub zarządcy sądowego, ale jednak z zachowaniem struktury i zespołu.
W upadłości co do zasady działalność jest wstrzymywana, a majątek zostaje przekazany do masy upadłościowej. Zarząd traci kontrolę nad firmą – jego funkcję przejmuje syndyk.
4. Co z wierzycielami?
Oba postępowania mają na celu zaspokojenie wierzycieli, ale w zupełnie inny sposób:
W restrukturyzacji najczęściej dochodzi do zawarcia układu – np. rozłożenia spłaty na raty, umorzenia części długu, odroczenia terminów. Wierzyciele głosują nad propozycjami układowymi i – jeżeli większość je zaakceptuje – układ obowiązuje wszystkich.
W upadłości zaspokojenie następuje przez spieniężenie majątku firmy (lub osoby fizycznej prowadzącej działalność). Wierzyciele otrzymują wypłatę proporcjonalnie do kategorii zaspokojenia – zazwyczaj jedynie część należności.
5. Konsekwencje dla właściciela i zarządu
W restrukturyzacji właściciel firmy (albo zarząd spółki) często zachowuje kontrolę, zwłaszcza w uproszczonych postępowaniach. To szansa na naprawienie sytuacji pod okiem profesjonalistów.
W upadłości zarząd traci kontrolę – firmą zarządza syndyk. Dodatkowo, złożenie wniosku z opóźnieniem może skutkować odpowiedzialnością odszkodowawczą członków zarządu.
6. Czas trwania i koszty
Restrukturyzacja może być szybsza, zwłaszcza w wersji uproszczonej (postępowanie o zatwierdzenie układu). W bardziej rozbudowanych wariantach (np. sanacja) trwa zwykle kilkanaście miesięcy.
Upadłość trwa zazwyczaj dłużej, szczególnie jeśli w grę wchodzą spory sądowe, trudności w sprzedaży majątku czy liczni wierzyciele.
Koszty obu postępowań są zróżnicowane, ale warto pamiętać: zaniechanie działania może być znacznie droższe niż sięgnięcie po którąkolwiek z tych procedur.
7. Reputacja i przyszłość przedsiębiorcy
Restrukturyzacja może pomóc przedsiębiorcy uratować markę i relacje z kontrahentami – to sygnał, że chce rozwiązać problemy w sposób odpowiedzialny i legalny.
Upadłość to ostateczność, ale często jedyna uczciwa i realna opcja. Warto pamiętać, że nie przekreśla ona całkowicie przyszłości przedsiębiorcy – szczególnie jeśli odbywa się zgodnie z prawem i w odpowiednim czasie.
Podsumowanie: dwa różne cele, dwa różne skutki
| Aspekt | Restrukturyzacja | Upadłość |
|---|---|---|
| Cel | Uratowanie firmy | Likwidacja firmy |
| Dla kogo | Niewypłacalni i zagrożeni niewypłacalnością | Niewypłacalni |
| Dalsze prowadzenie działalności | Możliwe | Zazwyczaj niemożliwe |
| Zarząd nad firmą | Pozostaje (z nadzorem) | Przejmuje syndyk |
| Zaspokojenie wierzycieli | Układ | Likwidacja majątku |
| Czas trwania | Od kilku do kilkunastu miesięcy | Zwykle dłużej |
| Reputacja | Często pozytywna | Może być negatywna |
Masz długi? Zadziałaj zanim będzie za późno.
Jeśli Twoja firma ma problemy z płynnością, nie zwlekaj z decyzją. Niezłożenie wniosku w odpowiednim momencie może prowadzić do odpowiedzialności osobistej, a czasem nawet karnej.
Jako adwokat i doradca restrukturyzacyjny wspieram przedsiębiorców w ocenie ich sytuacji i wyborze najlepszego rozwiązania. Pomagam przeprowadzić zarówno restrukturyzację, jak i upadłość – z poszanowaniem prawa i interesów klienta.
Masz długi? Zadziałaj zanim będzie za późno.
Jeśli Twoja firma ma problemy z płynnością, nie zwlekaj z decyzją. Niezłożenie wniosku w odpowiednim momencie może prowadzić do odpowiedzialności osobistej, a czasem nawet karnej.
Jako adwokat i doradca restrukturyzacyjny wspieram przedsiębiorców w ocenie ich sytuacji i wyborze najlepszego rozwiązania. Pomagam przeprowadzić zarówno restrukturyzację, jak i upadłość – z poszanowaniem prawa i interesów klienta.